เรื่อง: บัลลังค์ ศิริพิพัฒน์

ภาพ: หลายคน

***ถ้าบทความนี้มีประโยชน์ต่อสาธารณะ ก็ขอมอบความดีให้แก่ นณณ์ ผาณิตวงศ์ และ นัฐวุธ ชื่นบาน

กิจกรรมการดูปลา สำรวจและถ่ายภาพปลาน้ำจืด ที่อยู่ใต้น้ำนั้นในประเทศไทยเรา ผมสามารถพูดได้เต็มปากเลยว่าแทบจะไม่มีและหากลุ่มคนที่สนใจอย่างจริงจังนั้นแทบไม่ได้เลย

ผมเองนั้นเริ่มจากที่ไม่รู้และไม่เป็นอะไรเลย ก็ได้มาเจอกับเพื่อนๆ กลุ่มนึงที่ชักชวนสู่โลกใต้น้ำ แต่ในที่นี้คือโลกแห่ง “น้ำจืด” ซึ่งก็ได้เห็นอะไรมากกว่าเวลาที่ไปเล่นน้ำตกสนุกสนานทั่วไปตามอุทยานฯ ต่างๆ ผมเพลิดเพลินกับสิ่งที่ไม่เคยได้เห็น และได้สัมผัสกับสิ่งมหัศจรรย์มากมายที่อยู่ในโลกแห่งใต้น้ำจืดนี้…..

เริ่มดูโลกใต้น้ำจืด + ถ่ายภาพ จากที่ไม่รู้อะไรเลย : คลองพลิ้ว จันทบุรี

และก็อย่างที่บอกผมเริ่มจากไม่รู้และไม่เป็น แต่ก่อนแค่มีกางเกงขาสั้น 1 ตัว หน้ากากดำน้ำ 1 อัน และท่อหายใจ 1 อัน เท่านี้ก็มีความสุขมากมายแล้ว….จากความสนุกสนานเพลิดเพลินก็กลับกลายเป็นสิ่งที่ผมรู้สึกว่าขาดมันไปจากชีวิตไม่ได้เริ่มจริงจังที่อยากจะดูปลา และ….ในขั้นสุดท้ายคือต้องการถ่ายภาพวิว และปลาน้ำจืดที่อยู่ใต้น้ำจริงๆ เพราะเห็นว่าหนังสือและสื่อของประเทศไทยนั้นยังไม่เคยมีใครทำเลย หากเป็นหนังสือก็เป็นปลาที่ถูกจับขึ้นมาบนบก หรือภาพถ่ายในที่เลี้ยงตู้กระจก

เรามาเริ่มเลยแล้วกันนะครับ

การเตรียมตัว

1. อันดับแรก เนื่องจากใต้น้ำนั้นมีอุณหภูมิที่ต่ำกว่าบรรยากาศเหนือผิวน้ำ บางครั้งอาจจะอุ่นบ้าง เย็นบ้างตลอดไปจนถึงกับหนาวมาก ก็ต้องเตรียมสภาพร่างกายให้แข็งแรง และควรใส่เสื้อผ้าด้วยในการลงน้ำ เพราะเสื้อผ้าที่ดีนั้นจะสามารถเป็นฉนวนในการเสียอุณหภูมิของร่างกายเราได้

สังเกตุเสื้อผ้าของแต่บุคคล(แล้วแต่ความสะดวก): คลองไพบูลย์ จันทบุรี

2. จากเรื่องของเสื้อผ้า ผมแนะนำให้ใส่เสื้อแขนยาว และกางเกงที่มีชายคลุมถึงเข่า เพราะสภาพของลำธารหรือแหล่งน้ำแต่ละทีไม่เหมือนกัน บางที่เป็นน้ำไหลแรง มีโขดหินมาก บางทีก็เป็นพงหญ้ารก เพราะฉะนั้นควรเลือกเสื้อและกางเกงที่สามารถป้องกันร่างกายเราได้ด้วย และถ้าหากอยากดำน้ำได้นานๆ ทนต่อสภาพน้ำที่เย็นได้ดีนั้นให้ดีหน่อยก็หาเวทสูทดีๆ สักชุดไปเลยครับ

3. ควรใส่รองเท้าเป็นอย่างยิ่ง เพราะน้ำจืดในแต่ละที่ไม่ได้ใสราวกระจกเราจะไม่ทราบว่าใต้น้ำนั้นมีอะไรบ้าง อาจจะมีหินแหลมคม หรือขวากหนาม เรื่องของรองเท้านั้นให้ลองหาที่ตัวเองชอบและใส่ถนัด หรืออ่านไกด์บทความรองเท้าที่นี่ รองเท้าลุยน้ำตอนที่1 รองเท้าลุยน้ำตอนที่2

หน้ากากดำน้ำและท่อหายใจ สังเกตุที่กระเปาะเป่าน้ำทิ้งของท่อหายใจจะมีลักษณะที่สั้น

4. หน้ากากดำน้ำ และท่อหายใจ บอกได้คำเดียวครับว่ายิ่งแพงยิ่งดี ตัวหน้ากากนั้นมีให้เลือกแบบทั้ง 2 ช่อง และ 1 ช่อง มีทั้งแบบมุมแคบและมุมกว้าง อยากให้ไปลองก่อนใช้งานจริงที่ร้าน เพราะหน้ากากแต่ละรุ่นมันออกแบบมาไม่ได้ให้เข้ากับสรีระของใครคนใดคนหนึ่ง หน้ากากที่ผมเคยใช้อย่างถูกสุดแต่คุณภาพไม่ขี้เหร่ก็เป็นหน้ากากที่ขายทั่วไปที่ชาวบ้านเค้าเอาไว้ดำยิงปลากันนั่นแหล่ะครับ

ส่วนท่อหายใจให้เลือกแบบที่มีกระเปาะสามารถเป่าน้ำทิ้งได้จากด้านล่าง และมีส่วนชะลอน้ำล้น มีความโค้งงอเข้ากับรูปหน้า ซิลิโคนไม่แข็งกระด้าง เพราะมันอาจจะทำให้เราล้าได้เวลาคาบใช้นานๆ ทริกอีกอย่างนึงคือส่วนที่เป็นกระเปาะเป่าน้ำทิ้งอยากให้มองหาที่มันสั้นๆ ครับ เพราะเวลาเราดำน้ำตื้นมันจะได้ไม่ไปค้ำกับพื้นกรวดหรือหินมาก

5. Anti-fog ใช้สำหรับทาที่ตัวกระจกหน้ากากดำน้ำเพื่อป้องกันการเกิดฝ้า ถ้าจวนตัวหาไม่ได้ก็ใช้น้ำยาล้างจานก็ได้ หรือเอาแบบที่ผมใช้เมื่อหลายๆ ปีก่อน คือผมจะใช้ใบสาปเสือ หรือใบไม้กลุ่มนี้ขยี้แล้วทาที่กระจกหน้ากาก น้ำมันของใบสาปเสือสามารถป้องกันฝ้าได้ดียิ่งนักครับไม้พวกนี้ไม่ได้หายากเย็นอะไรเลยตามแหล่งน้ำต่างๆ ครับ

กล้องถ่ายภาพ

ตัวเลือกที่ผมคิดว่าดีที่สุดนั้นผมจะไม่พูดถึงกล้อง DSLR นะครับ เนื่องด้วยปัจจัยส่วนใหญ่แล้วทางกลุ่มผมจะดำน้ำจืดถ่ายภาพปลาไม่ลึกมาก ตื้นสุดก็แค่ตาตุ่ม ลึกสุดก็ 2-3 เมตร

กล้องใต้น้ำแบบคอมแพค + Housing

1.กล้องคอมแพค + Housing ค่อนข้างจะให้ภาพที่ออกมาดี และการซื้อ Housing เป็นการต่อยอดเดิมของคนที่มีกล้องคอมแพคอยู่แล้ว อีกอย่างตัว Housing นั้นก็ยังสามารถปกป้องน้ำเข้าได้ค่อนข้างชัวร์ เสียอย่างคือเทอะทะ น้ำหนักมาก เจอน้ำตื้นมากๆ ก็ถ่ายลำบาก

กล้องคอมแพคแบบกันน้ำในตัว Waterproof camera รุ่นใหม่ปี 2011

2. กล้องคอมแพคถ่ายภาพใต้น้ำโดยไม่ต้องใช้ Housing (Waterproof cameras) ข้อดีคือน้ำหนักเบา ความคล่องตัวสูง สามารถถ่ายน้ำลึกตื้นได้หลากหลาย ข้อเสียคืออาจจะเกิดอุบัติเหตุกับกล้องได้ในบางครั้ง และถ้าซีลยางเสื่อมเมื่อไหร่น้ำก็เข้ามาวงจรภายในกล้องเมื่อนั้น

กล้องคอมแพคแบบกันน้ำในตัว Waterproof camera

เรื่องการถ่ายภาพโดยใช้กล้องเหล่านี้นั้นค่อนข้างที่จะอธิบายยาก เพราะสภาพใต้น้ำจืดนั้นมีหลากหลายเหลือเกิน ทั้งความใสขุ่นของน้ำ ทั้งสีของน้ำ แสงแดดที่สามารถส่องลงมาใต้น้ำ ซึ่งอยากให้ทำความคุ้นเคยและรู้จักการใช้งานกล้องบนบกหรือถ่ายภาพทั่วไปจนชินและรู้จักกล้องให้ดีก่อนแล้วไปลองกับสถานการณ์ใต้น้ำจริงเลยจะดีกว่ามาก ถ้าทุกอย่างลงตัวแล้วเรื่องมุมมองความสวยงามก็จะตามมาเอง

แหล่งดำน้ำจืดและถ่ายภาพใต้น้ำจืด

ทุกๆ ที่ ที่เป็นน้ำจืดครับ กลุ่มผมไม่ได้เจาะจงว่าจะต้องถ่ายภาพปลาในลำธารที่อยู่ในอุทยานฯ มี่เป็นแหล่งต้นน้ำเท่านั้นอย่างเดียว จะเป็นลำธารข้างทาง ใต้สะพาน หรือแอ่งน้ำตื้น หรือนาหนองบึงในปลายฤดูน้ำหลากก็เคยลงไปถ่ายกันมาแล้ว

ร่องลำธารที่เป็นหินคมและลื่น ด้านข้างๆ จะมีขวากไม้

แต่สำหรับผู้ที่เริ่มต้นอยากให้มองหาแหล่งน้ำใสๆ ยิ่งใสยิ่งดีซึ่งก็หมายถึงตามแหล่งต้นน้ำต่างๆ นั่นแหล่ะครับ เพราะจะทำให้ถ่ายภาพได้ง่ายขึ้นยิ่งมีแสงแดดที่สามารถส่องลงมาที่ผืนน้ำได้ทั่วถึงก็ยิ่งทำให้ถ่ายภาพใต้น้ำได้ง่ายขึ้น

แหล่งน้ำจืดสามารถสำรวจและถ่ายภาพได้ทุกที่แม้กระทั่งความลึกแค่เหนือตาตุ่มหน่อยเดียว

การได้ไปสัมผัสกับแหล่งน้ำต่างๆ ในสภาพภูมิประเทศที่หลากหลายทำให้ได้เห็นชีวิตใต้น้ำที่แตกต่างกันไป ถึงแม้บางที่เราจะไม่ได้ภาพเพราะแสงน้อยน้ำขุ่น แต่เราก็ได้เฝ้ามองการดำรงชีวิตของสัตว์และโลกใต้น้ำได้อย่างมีความสุขเหมือนกัน

หนังสือและข้อมูลอ้างอิง

การที่จะทำให้ภาพถ่ายและการดูสิ่งมีชีวิตใต้น้ำนั้นให้มีคุณค่ามากขึ้นไปอีก คือการที่เราได้รู้จักกับสิ่งมีชีวิตนั้นๆ ดังนั้นเราจึงจำเป็นต้องมีแหล่งอ้างอิงครับ

คู่มือปลาน้ำจืดขนาดพกพา

1.ถ้าเป็นหนังสือปลาน้ำจืดนั้น เล่มที่ค่อนข้างครอบคลุมและสะดวกในการพกพาที่สุดจะเป็นหนังสือชื่อ “คู่มือปลาน้ำจืด” ของ ดร.ชวลิต วิทยานนท์

2.หนังสือและชุดคู่มือนักสืบสายน้ำ ของ มูลนิธิโลกสีเขียว

3.เวบไซด์ Siamensis.org และ ดัชนีสิ่งมีชีวิตของเวบไซด์ Siamensis.org เป็นแหล่งข้อมูลของสิ่งมีชีวิตใต้น้ำได้เป็นอย่างดีของโลกออนไลน์

4.เวบไซด์ Mirrorwild.com เป็นแหล่งดูภาพใต้น้ำโดยเฉพาะน้ำจืดได้เป็นอย่างดีเช่นกัน

ณ ปัจจุบันนี้กิจกรรมการดูปลาและถ่ายภาพโลกใต้น้ำจืดของผมและเพื่อนผมเริ่มน้อยลง ยังเคยคุยกันเล่นๆ ว่าถ้าหมดกลุ่มผมไปแล้วจะมีใครมาแทนที่……ซึ่งผมและกลุ่มยังเฝ้ารอคนที่รักจริง และจริงจังกับการสำรวจถ่ายภาพใต้น้ำจืดนี้อยู่เสมอครับ

หวังว่าจะเป็นความรู้ต่อผู้อ่านไม่มากก็น้อย