เรื่อง/ภาพ : นายศีลาวุธ ดำรงศิริ

แนะนำเบื้องต้น ก่อนซื้อขาตั้งกล้อง

คลำนำ

จากการที่ผมต้องการซื้อขาตั้งกล้องดีๆสักอัน ทำให้ใช้เวลาไปกว่าสัปดาห์ หาข้อมูล ดูรีวิว ปรึกษา พูดคุยกับน้องอีกคนที่พอดีจะซื้อเหมือนกัน จนกระทั่งได้ข้อมูลต่างๆไว้ประกอบการตัดสินใจที่ดีพอควร จึงขอนำมาบอกเล่าไว้ ณ ที่นี้

พูดถึงขาตั้งกล้อง เราก็มักจะนึกถึงขาตั้งกล้องแบบ Tripod หรือแบบสามขา ซึ่งโดยปกติแล้วเราใช้มันเพื่อไม่ให้เกิดการสั่นไหวของกล้องในขณะถ่ายภาพแม้แต่น้อย ซึ่งนั่นก็ขึ้นอยู่กับความแน่นหนาของข้อต่อข้อล็อคทั้งหมดในขาตั้งนั้นๆ และน้ำหนักของขา ซึ่งแต่ละบริษัทก็จะมีการออกแบบที่แตกต่างกันไป (ถ้าไม่ไปลอกเขามา)

การเลือกซื้อขาตั้งที่อยากนำเสนอในที่นี้อาจไม่ได้เป็นขั้นตอนอย่างสมบูรณ์ เพราะผมเชื่อว่าแต่ละคนให้น้ำหนักกับตัวแปรต่างๆไม่เท่ากัน จึงจะเล่าเรื่องที่ควรพิจารณาเป็นหัวข้อไป เพื่อให้นักนิยมธรรมชาติอย่างผองเราสามารถเลือกขาตั้งคู่ชีพมาใช้ได้อย่างเหมาะสม

ขาตั้งกล้องนั้นเป็นของที่ว่ากันว่า ซื้อหนเดียวใช้กันยันตายครับ มันไม่มีเทคโนโลยีอะไรให้ต้องตาม ดังนั้นเลือกดีๆไปเลย

เนื้อหาสาระ

1. ยี่ห้อ

ท่านๆอาจสงสัยว่าผมเล่นยี่ห้อก่อนแบบนี้มันผิดหลักชายหนุ่มอย่างเราๆอยู่นะ อย่างเราๆมันต้องฟังชันค์การใช้งานมาก่อนสิ !! 

อย่าพึ่งสงสัยครับ เพราะในที่นี้ยี่ห้อกลับเป็นสิ่งสำคัญไม่น้อย โดยสิ่งที่ต้องคำนึงก็คือ ยี่ห้อไหนมีการรับซ่อมเมื่อมันเสีย

ขาตั้งที่มีตัวแทนจำหน่ายเป็นเรื่องเป็นราวและส่งซ่อมได้ที่ผมไปสำรวจมาคร่าวๆ มี GITZO  MANFROTTO  SIRUI  FOTOPRO  และ GIOTTO ส่วนยี่ห้ออื่นๆอย่าง  BENRO  และ DEAWA นั้น เสียก็ซ่อมเองหรือซื้อใหม่ไปเลย (ยังมีอีกหลายยี่ห้อแต่ไม่ได้ถาม) และแน่นอนยี่ห้อที่ผมว่ามีซ่อมนั้นจับแล้วน่าจะแข็งแรงใช้ได้ทุกยี่ห้อ

แล้วอย่าลืมถามทางร้านด้วยว่า ถ้าเสีย ยี่ห้อนี้มีซ่อมไหม ส่งที่ไหน ยังไง ร้านดังๆส่วนมากให้เอาขาตั้งส่งที่ร้านได้เลยครับ เขาจะส่งต่อให้เอง

2. น้ำหนัก และ ความสามารถในการรับน้ำหนัก

ทั้งนี้เนื่องจากวัสดุที่ใช้ทำนั้นมีทั้งโลหะอย่างอลูมิเนียม โลหะผสมแมกนีเซียม หรือบางทีก็เป็นชื่อประหลาดๆ และที่ล้ำที่สุดก็หนีไม่พ้นคาร์บอนที่เบากว่าปกติ แต่เรื่องพวกนั้นบางทีไม่จำเป็นที่เราจะต้องรู้นัก เพราะน้ำหนักของขาตั้งและความสามารถในการรับน้ำหนัก มันเป็นผลลัพพ์ของการออกแบบขาตั้งรุ่นนั้นๆซะมากกว่า ดังนั้น ข้ามไปดูเลยครับว่าขานั้นสรุปแล้วหนักกี่กิโลกรัม และรับน้ำหนักกล้อง+เลนส์+อื่นๆ ได้กี่กิโลกรัม

ถ้าจะติดเลนส์ยาวๆใหญ่ๆ บางทีน้ำหนักขาจำเป็นต้องมากขึ้น แต่ก็พิจารณาดีๆครับ ว่าแบกไหวหรือไม่ แล้วถ้ากะไม่ถูกว่า ถ้าต้องเดินทางไกลเราแบกได้หนักแค่ไหน ก็ลองถือลูกน้ำหนักเดินไปเดินมาในบ้าน รดน้ำต้นไม้ไป กวาดบ้านไป แล้วคิดครับว่าโอเคไหมกับน้ำหนักเท่านี้

3. ตัวขาตั้ง – ความสูง ความเตี้ย จำนวนข้อขา ระบบล็อคของข้อขา

หลักการเบื้องต้นที่สุด…  ขาตั้งที่เหมาะสมควรกางได้สูงถึงระดับสายตาเราโดยไม่ต้องยืดแกนออกมา บางทีก็ควรกางเตี้ยได้ด้วยสำหรับถ่ายอะไรเตี้ยๆ และอาจมีเรื่องปลีกย่อยในหัวข้อนี้ได้อีกเช่น ขาปรับกางได้กี่ระดับ

ภาพบนซ้าย ขาตั้งกล้องแต่ละแบบ กางขาแบบมุมแคบวางเทียบกัน  ภาพบนขวา ความยาวของขาตั้งเมื่อพับเก็บ

สำหรับจำนวนข้อต่อของขานั้น โดยพื้นฐานแล้ว พวกขา 3 ท่อนพับเสร็จแล้วขาจะยาวสักหน่อยแต่จะได้ความมั่นคงแข็งแรง ส่วนพวกข้อขามากหน่อยเช่น 5 ท่อน อาจมีโอกาสเสียหรือมั่นคงน้อยกว่า แต่ก็มีข้อดี คือ เวลาหดมาแล้วพับเก็บมันจะเหลือสั้นกว่าทำให้พกพาสะดวก

ภาพบน ขาตั้งสองแบบเทียบกัน มีระบบล็อคและข้อต่อต่างกัน

ระบบล็อคขาตั้งก็จะมีสองแบบคือแบบหมุนกับแบบพับ ว่ากันว่าล็อคแบบหมุนมีจุดอ่อนที่ดินทราย ส่วนล็อคแบบพับล็อคแม้ทนฝุ่นทรายได้ดีกว่าแต่ก็มีจุดอ่อนคือที่พับหักได้เช่นกัน ขึ้นอยู่กับวัสดุกับการออกแบบว่าทำได้ดีเพียงไร (ผมหักมาหลายอัน) สรุปว่าทั้งสองแบบมีจุดอ่อนทั้งคู่

จุดเชื่อมต่างๆก็สำคัญ ให้ดูว่าใช้น็อตที่ทำมาอย่างดี หรือ เป็นแค่หมุดย้ำ ถ้าเป็นหมุดย้ำอย่าไปเอามาครับ

นอกจากนี้แต่ละยี่ห้อ แต่ละรุ่นก็ยังมีลูกเล่นอีกบางประการเช่น

- มีปลายขาปรับเป็นเหล็กแหลมๆ หรือที่เรียกว่าขาทรายได้ด้วย

- ถอดมาเป็น Monopod ได้ด้วยแนะ

- พับขาย้อนกลับไปทางหัวได้ พับเสร็จเหลือยาวฟุตนิดๆ  wow

- แกนสามารถปรับไปยังแนวนอน หรือปรับเป็นองศาต่างๆได้

4. ตัวหัว – หัวบอล มีปรับหนืด มีบอลล็อค มีแพนล็อค หัวแบบนั้นแบบนี้มีให้เลือกมากมาย

ภาพบน หัวขาตั้ง

หัวนี่สำคัญมากๆ อย่างแรกเลยที่ต้องดูคือ มันต้องรับน้ำหนักกล้อง+เลนส์ของเราได้

หัวที่ผมนิยมใช้เป็นหัวบอลที่เน้นความสะดวก หมุนไปทางไหนก็ได้ โดยหัวบอลที่ดีควรล็อคแล้วแน่นเปรี๊ยะ สิ่งที่ควรมีมาด้วยก็คือ บอลล็อคไว้ล็อคให้นิ่งสนิท กับปรับหนืดไว้ทำให้ฝืดๆให้ปรับหัวบอลไปทิศทางต่างๆได้สะดวกไม่เลยไม่ร่วง

หัวบอลหลายรุ่นก็จะมีส่วนแพนมาให้ด้วย ทำให้สามารถแพนกล้องได้ด้วย (ไว้ถ่ายพาโนรามา) ซึ่งก็จะมีแพนล็อค กับที่วัดระนาบ ติดมาด้วยอีกอย่าง

ภาพบน เพลทที่ยึดตัวกล้อง สามารถถอดออกได้ ส่วนเพลทนี่จะติดกับตัวกล้องได้เลย เพื่อให้ยกจากขาตั้งและใส่กลับไปใหม่ได้สะดวก

และที่ต้องดูอีกอย่างคือ ส่วนของเพลทที่ยึดตัวกล้องเข้ากับขา ดูว่าแผ่นเพลทกับขามันคลอนไหม ต่อกับกล้องยากไหม ต่อแล้วแน่นหนาไหม มีกันหลุด หรืออะไรอื่นๆมาพอใจไหมเป็นต้น

สรุปโดยรวมจากข้อ 3 และ 4

สิ่งสำคัญที่เป็นผลลัพพ์ของข้อ 3 และ 4 ก็คือ ถ่ายภาพแล้วกล้องไม่สั่นแม้แต่นิดเดียวซึ่งสำคัญที่สุด และ ความสะดวกในการใช้งานเป็นเรื่องรองลงมา

ของพวกนี้บางทีดูจากสเปกก็ไม่สามารถมั่นใจได้ว่าจะนิ่งจริง แน่นจริง ดังนั้นเมื่อเราจะซื้อขาตั้งให้เอากล้อง+เลนส์ยาวๆหนักๆที่สุดของท่านไปลองด้วย ติดกับขากล้องแล้วลองเอามือจับเลนส์ปรับนู่นนี่นั่นดูซิว่าเลนส์ค่อยๆตกลงมาไหม ซูมสุดแล้วลองถ่ายภาพแล้วซูมภาพดูซิว่ามีการเบลอจากการสั่นไหม สองอย่างนี้ต้องไม่มี ถ้ามีถือว่าไม่ผ่านซื้อมาเสียเปล่าครับ

เคยเห็นมาแล้ว ตั้งขาล็อคเสร็จพร้อมทุกอย่าง ซูมถ่ายจันทรุปราคา ตั้งสองวิ ถ่ายแช๊ะ … ภาพสั่น …. สั่นตอนลั่นชัตเตอร์ .. ที่สั่นเพราะส่วนเพลทที่เชื่อมขาตั้งกับตัวกล้องมันคลอนๆ … ดูซิแค่ชัตเตอร์ลั่นแชะ ภาพสั่น แล้วจะเอาไปทำอะไรละเนี่ย …. ขาตั้งแบบนี้ใช้งานไม่ได้

5. ราคา

ราคาขาตั้งกล้องดีๆใช่ว่าถูกครับ แพงเอาเรื่อง ยิ่งถ้าทำจากคาร์บอนยิ่งแพงบรรลัยวายวอด

แต่ยุคนี้แข่งขันกันสูง ราคาอาจเรียกได้ว่าแปรตามคุณภาพ ขาตั้งสัญชาติจีนอย่าง FOTOPRO SIRUI GIOTTOS ที่สเปกคล้ายๆกัน ราคาจะไม่หนีกันมาก และมีรับประกันด้วยเหมือนๆกัน แต่จะมีลูกเล่นต่างกันไปให้สับสน เลือกไม่ถูก อยากได้ทุกอัน อิอิ … ตัวที่พอใช้ได้ครบเครื่อง กำลังเหมาะ น่าสนใจ จะอยู่ที่ราวๆ 4,000-6,000 บาท

ขาตั้งกล้องสัญชาติอิตาลีอย่าง MANFROTTO อาจมีราคาค่าตัวสูงกว่ามากๆ คือเอาแค่พื้นฐานครบ ก็ราวๆ 8,000-14,000 แต่มีดีที่ความเนี๊ยบ ทนทาน และรับประกันตลอดชีพ (ผมมีขาตั้งอันนึงที่ใช้มานาน Manfrotto 785b ใช้จนที่ล็อคหักไปสี่อัน นึกว่าซ่อมเสียตังค์ พอเอาไปส่งซ่อม ซ่อมฟรีซะงั้น แถมเปลี่ยนมาทั้งขาด้วย นิ้งเลย นานๆไป หัวบอลล็อคมันหลวม เอาไปซ่อมอีก เขาเปลี่ยนหัวให้ใหม่เลย กลับมานิ้งอีกรอบ ฟรีอีก !! ได้ใจไปเต็มๆซิ)

เอาหละครับ ก็คงจะพอสมควรแล้ว ทีนี้ ลองดูครับ ร้านที่ท่านจะไปซื้อได้ มีอะไรให้เลือกบ้าง แล้วดู ข้อ 1 2 3 4 5 ดูให้ครบ วนไปวนมา ใจเย็นๆ ไปหยิบๆ จับๆ ลูบๆ คลำๆ ชั่งใจดีๆ กลับไปคิดอีกสักวันสองวัน แล้วค่อยเอาสินสอดไปสู่ขอครับ